Autor:
Magdalena Boguszewska - Doradca ds. Fiansowania Inwestycji
METROPOLIS Doradztwo Gaospodarcze Sp. z o.o.

W chwili obecnej zauważalny jest systematyczny wzrost świadomości społecznej na temat złego stanu środowiska naturalnego. Współczesne społeczeństwa zaczynają zdawać sobie sprawę z konieczności oszczędnego korzystania z paliw kopalnych. Sytuacja taka wymusza poszukiwanie alternatywnych źródeł energii – źródeł, które są nieograniczone i dostępne dla każdego. To właśnie ograniczoność wykorzystywanych obecnie źródeł energii oraz przewidywany wzrost jej cen, uzasadniają ekonomiczną potrzebę pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych, tym bardziej, że pozyskiwanie energii słonecznej czy wiatrowej zostało już technologicznie opanowane.
Do energii wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii zalicza się, niezależnie od mocy źródła, energię elektryczną lub ciepło pochodzące w szczególności:
• z elektrowni wodnych oraz wiatrowych,
• ze źródeł wytwarzających energię z biomasy oraz biogazu,
• ze słonecznych ogniw fotowoltaicznych oraz kolektorów słonecznych,
• ze źródeł geotermalnych.
Powszechne zainteresowanie tematyką wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych wynika głównie ze względów ekologicznych, ale również z „Prawa energetycznego” (ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz. 348
z póz. zmianami). Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej nałożono na nas obowiązek dostosowania się do wymogów energetycznych stawianych przez wspólnotę
i do zobowiązań podpisanych przez Polskę w trakcie międzynarodowych konferencji na temat przeciwdziałania globalnym zagrożeniom dla środowiska przyrodniczego (np.
w Kyoto). Za podstawowe zagrożenia uznano skażenie atmosfery oraz efekt cieplarniany, będące efektem wzmożonej emisji do atmosfery tzw. gazów cieplarnianych. Jedną
z przyczyn nadmiernej emisji w/w gazów jest dominujące ilościowo wytwarzanie energii metodami konwencjonalnymi.
Głównie z tych względów Unia Europejska stawia krajom członkowskim wymagania dotyczące zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitym zużyciu energii pierwotnej. Cel, jaki sobie postawiła, to podwojenie udziału OZE (odnawialnych źródeł energii) w ogólnej produkcji energii z 6 do 12% do 2010 r. A także zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej z 14 do 22%.
Powyższe wskaźniki dla poszczególnych krajów ustalane są indywidualnie. Dla Polski tzw. wskaźnik referencyjny (wskaźnik udziału energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych
w produkcji energii elektrycznej w kraju), ustalony podczas negocjacji Polski z Komisją Europejską wynosi 7,5% krajowego zużycia energii elektrycznej brutto (krajowa produkcja energii elektrycznej, łącznie z produkcją na własne potrzeby, powiększona
o import i pomniejszoną o eksport energii elektrycznej). Taki poziom musimy osiągnąć do 2010 r.
Obecnie w Polsce poziom energii odnawialnej szacuje się w przybliżeniu na 2,5%. Można zatem przypuszczać, iż osiągnięcie do 2010 r. poziomu 7,5% będzie bardzo trudne. Konsekwencje, wynikające z niedotrzymania celów Dyrektywy 2001/77/WE (rozszerzonej poprzez Traktat Akcesyjny o obowiązki nowych członków UE) powinny nas jednak zmusić do działania. Dlatego też współczesne rządy krajów członkowskich coraz częściej przewidują odpowiednie systemy wsparcia i promocji odnawialnych źródeł energii.
Unia Europejska nie stawia tylko wymagań. Głębokie zainteresowanie pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych znajduje wyraz w programach unijnych, umożliwiających refinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii. Wśród unijnych programów na lata 2007-2013, wspierających ekologiczną produkcję energii, są:
• Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko,
• Regionalne Programy Operacyjne,
• Program Rozwoju Obszarów Wiejskich.

I. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko w swym priorytecie 
10 Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku, działaniu 10.4 Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych umożliwia realizację projektów związanych z:
1. budową lub zwiększeniem mocy jednostek wytwarzania:
• energii elektrycznej wykorzystujących energię wiatru, wody w małych elektrowniach wodnych do 10 MW, biogazu i biomasy,
• ciepła przy wykorzystaniu energii geotermalnej oraz słonecznej
2. przygotowaniem kompleksowej dokumentacji niezbędnej do wnioskowania
    i realizacji przedsięwzięcia w ramach działania.
Wśród rodzajów potencjalnych wnioskodawców wymienia się:
1. Przedsiębiorców.
2. Jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki.
3. Podmioty wykonujące usługi publiczne na podstawie umowy zawartej
z jednostką samorządu terytorialnego, w których większość udziałów lub akcji posiada samorząd terytorialny.
4. Podmioty wybrane w wyniku postępowania przeprowadzonego na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych wykonujące usługi publiczne na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego.
5. Kościoły i związki wyznaniowe.
Dla programu krajowego, jakim jest Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, istnieje wymóg odnośnie minimalnej wartości projektu. W zakresie budowy i rozbudowy jednostek wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych wynosi ona 20 mln PLN, natomiast dla przygotowania dokumentacji technicznej nie ma takich ograniczeń.
Informacje dostępne na dzień 29 maja 2007 r. wskazują maksymalny udział środków UE w wydatkach kwalifikowanych na poziomie projektu do 53%.

II. Każdy z 16 Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 zawiera priorytet związany z inwestycjami w OZE.
I tak np. Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny w priorytecie
3. Środowisko przyrodnicze wskazuje na możliwość refinansowania przedsięwzięć na rzecz wykorzystywania alternatywnych źródeł energii o mocy do 50 MW (energia odnawialna: energia biomasy, energia wiatrowa i geotermiczna, energia słoneczna, hydroelektryczna oraz projekty stosujące odnawialne źródła energii jako uzupełnienie rozwiązań konwencjonalnych w energetyce).
Wśród potencjalnych beneficjentów tego priorytetu wymienia się:
1. Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia.
2. Jednostki organizacyjne JST posiadające osobowość prawną.
3. Administrację rządową.
4. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne.
5. Przedsiębiorców/MSP.
6. Organizacje pozarządowe.
7. Szkoły wyższe.
8. Jednostki naukowe.
9. Osoby prawne i fizyczne będące organami prowadzącymi szkoły
i placówki oświatowe.
10. Instytucje kultury.
11. Zakłady opieki zdrowotnej działające w publicznym systemie ochrony zdrowia,
12. Parki narodowe i krajobrazowe.
13. Jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną.
14. Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS (Tanie Budownictwo Socjalne).
15. Spółki wodne.
16. Partnerów społecznych i gospodarczych.
Możliwy poziom dofinansowania, zgodnie z mapą pomocy regionalnej, waha się od 30% do 70% w zależności od województwa i wielkości przedsiębiorstwa.

III. Dla projektów mniejszych, realizowanych w miejscowościach gmin wiejskich albo miejsko – wiejskich, z wyłączeniem miast powyżej 5 000 mieszkańców, oraz
z uwzględnieniem miast do 5 000 mieszkańców gmin miejskich, możliwe jest refinansowanie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. W jego priorytecie 3. Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej
w działaniu 3.2.1. Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej pomocy udziela się na realizację projektów w zakresie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej oraz energii wytworzonej ze źródeł odnawialnych. Beneficjentami tego działania mogą być:
1. Jednostki samorządu terytorialnego.
2. Jednostki wykonujące zadania jednostek samorządu terytorialnego.
3. Operatorzy sieci energetycznych.
Zastrzeżeniem jest, że maksymalna wysokość pomocy na realizację projektów w jednej gminie nie może przekroczyć 3 mln PLN na projekty w zakresie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej oraz ciepła wytworzonego z odnawialnych źródeł energii.
Poziom pomocy finansowej wynosi maksymalnie 75% kosztów kwalifikowalnych inwestycji (w przypadku inwestycji generujących przychód – maksymalnie 50%),
a wymagany krajowy wkład środków publicznych, w wysokości co najmniej
25% kosztów kwalifikowalnych projektu, może pochodzić ze środków własnych, gdy beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego albo jednostka wykonująca zadania jednostki samorządu terytorialnego.

Obecnie trwają prace nad ostatecznym kształtem wyżej wymienionych programów operacyjnych, w związku z powyższym nie ma jeszcze szczegółowych wytycznych regulujących podstawowe kwestie dotyczące ubiegania się o dofinansowanie ze środków unijnych. Jednak już teraz należy rozpocząć prace planistyczne i przygotowawcze, gdyż uruchomienie elektrowni wiatrowej, farmy wiatraków czy farmy słonecznej wymaga czasu niezbędnego na uzyskanie odpowiednich pozwoleń, przyłączy itp. Zasadnym jest zatem jak najszybsze zainteresowanie wymogami formalnymi, jakie należy spełnić decydując się na inwestycje w odnawialne źródła energii. Pomimo, iż uruchomienie środków
z programów unijnych planuje się na przełom roku 2007 i 2008, to jednak pół roku to niewiele aby np. dokonać niezbędnych pomiarów i badań, uzyskać pozwolenie na budowę, warunki przyłączy itd., które w przypadku uruchomienia elektrowni wiatrowej są niezbędne.

Zważywszy na fakt, iż proces pozyskiwania dotacji jest procesem trudnym i czasochłonnym dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z bogatego doświadczenia i porad specjalistów firmy doradczej.

Autor:
Magdalena Boguszewska - Doradca ds. Fiansowania Inwestycji
METROPOLIS Doradztwo Gaospodarcze Sp. z o.o.